അമ്രപാലി./അംബപാലി=ബീഹാറിലുള്ള വൈശാലി

അമ്രപാലി.

BC 500നും 600 നും ഇടക്ക് ഭഗവാൻ ഗൗതമ ബുദ്ധന്റ കാലത്ത് ഇന്നത്തെ ബീഹാറിലുള്ള വൈശാലിയിൽ ജീവിച്ചിരുന്ന രാജനർത്തകിയായിരുന്നു അമ്രപാലി. അനിതരസാധാരണമായ രൂപലാവണ്യവും പ്രതിഭാവിലാസവും നൃത്തസംഗീതാദി കലകളിലുള്ള നൈപുണ്യവും അമ്രപാലിയെ പ്രസിദ്ധയാക്കി. നിരവധി രാജവംശങ്ങളുടെ തകർച്ചക്കും ഉയർച്ചക്കും അമ്രപാലിയുടെ സൗന്ദര്യം കാരണമായി.ലിച്ഛവി രാജ വംശത്തിന്റെ തലസ്ഥാനമായിരുന്നു വൈശാലി.

ഉപേക്ഷിക്കപ്പെട്ട നിലയിൽ വൈശാലിയിലെ ഒരു മാന്തോപ്പിൽ നിന്ന് ലഭിച്ച ശിശുവിനെ മാന്തോപ്പിൽ നിന്ന് ലഭിച്ചവൾ എന്നയർത്ഥത്തിൽ അമ്രപാലിയെന്നും അംബപാലിയെന്നും വിളിച്ചു വന്നു. കേവലം 12 വയസ്സിൽ സൗന്ദര്യ റാണിപ്പട്ടം നേടിയ അമ്രപാലിക്ക് തന്റെ സൗന്ദര്യം ശാപമായി ഭവിച്ചു. അവളെ സ്വന്തമാക്കാനായി പല രാജാക്കന്മാരും പ്രഭുക്കന്മാരും പരിശ്രമിച്ചു. അനിഷേധ്യനായ വൈശാലി രാജാവ്, ഇത്രയും സൗന്ദര്യവതിയായ ഒരുവൾ ഒരാൾക്കു മാത്രം സ്വന്തമായിരിക്കുന്നത് ഉചിതമല്ലായെന്നു വിധിക്കുകയും അമ്രപാലിയുടെ വിവാഹ ദിവസം പ്രതിശ്രുത വരനെ വധിച്ച് അവളെ "നഗരവധു"വായി പ്രഖ്യാപിക്കുകയും ചെയ്തു. അക്കാലത്ത് ഏറ്റവും സുന്ദരിയും നൃത്തസംഗീതാദി കലകളിൽ പ്രാവീണ്യവുമുള്ള സ്ത്രീകളെ രാജ്യത്തിന്റെ പൊതു സ്വത്തായി പ്രഖ്യാപിക്കുന്ന സമ്പ്രദായം നിലനിന്നിരുന്നു. അവരെ 'നഗരവധു' എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്നു. നഗരവധുവായി തെരെഞ്ഞെടുക്കപ്പെടുന്നവൾക്ക് പ്രത്യേക കൊട്ടാരവും പരിചാരകരേയും സ്വത്തുവകകളും അക്കാലത്ത് അനുവദിച്ചുനല്കിയിരുന്നു. പല പ്രമാണിമാരും പ്രഭുക്കന്മാരും രാജാക്കന്മാരും അമ്രപാലിയെത്തേടിയെത്തി. അന്ന് ജീവിച്ചിരുന്നവരിൽ മഹാനാമൻ എന്ന നാട്ടുരാജാവ് തന്റെ രാജ്യം തന്നെ അമ്രപാലിക്കായി ഉപേക്ഷിച്ചു.

അവളുടെ സൗന്ദര്യത്തെപ്പറ്റി കേട്ടറിഞ്ഞ മഗധയുടെ ചക്രവർത്തി ബിംബിസാരൻ അവളെ സ്വന്തമാക്കാനായി വൈശാലി ആക്രമിച്ചു. വേഷപ്രച്ഛന്നനായി അവളുടെ കൊട്ടാരത്തിലെത്തിയ രാജാവ് അമ്രപാലിയുടെ സൗന്ദര്യത്തിൽ മതിമറന്നു. അമ്രപാലിയും ബിംബിസാരനും പ്രണയത്തിലായി. എന്നാൽ പിന്നീട് ചക്രവർത്തിയെ തിരിച്ചറിഞ്ഞ അമ്രപാലി യുദ്ധം നിർത്താനും സ്വന്തം രാജ്യത്തേക്ക് മടങ്ങിപ്പോകാനും രാജാവിനോടഭ്യർത്ഥിച്ചു. തന്റെ പ്രേമഭാജനത്തിനു വേണ്ടി രാജാവ് വൈശാലിയുപേക്ഷിച്ച് മഗധക്ക് മടങ്ങിപ്പോയി. അവർക്ക് ഒരു പുത്രൻ ജനിക്കുകയും പിന്നീട് ആ കുട്ടി ഒരു ബുദ്ധഭിക്ഷുവായിത്തീരുകയും ചെയ്തു.

എന്നാൽ വൈകാതെ ബിംബിസാരന്റെ പുത്രനായ അജാതശത്രു അദ്ദേഹത്തെ തടവിലാക്കുകയും രാജാധികാരം കൈക്കലാക്കുകയും ചെയ്തു. അമ്രപാലിയെപ്പറ്റി കേട്ടറിഞ്ഞ അജാതശത്രു അവളെ സ്വന്തമാക്കാനായി വൈശാലി ആക്രമിച്ചു. യുദ്ധത്തിൽ മുറിവേറ്റ അജാതശത്രുവിനെ അമ്രപാലി പരിപാലിച്ചു. ഇതറിഞ്ഞ വൈശാലി രാജാവ് അമ്രപാലിയെ തടവിലാക്കി. അമ്രപാലിയുടെ ലാവണ്യത്തിൽ മയങ്ങിയ അജാതശത്രു അവളെ സ്വന്തമാക്കാനായി വൈശാലി നഗരം തന്നെ ചുട്ടെരിച്ചു കളഞ്ഞു.

ഇതിനിടയിൽ ഭഗവാൻ ബുദ്ധനെപ്പറ്റി കേട്ടറിഞ്ഞ അമ്രപാലി അദ്ദേഹത്തെ തന്റെ ഗൃഹത്തിലേക്ക് ക്ഷണിക്കുകയും ഭിക്ഷ സ്വീകരിക്കാൻ അഭ്യർത്ഥിക്കുകയും ചെയ്തു. അമ്രപാലിയുടെ ക്ഷണം സ്വീകരിച്ച് അവളുടെ കൊട്ടാരത്തിലെത്തിയ ഭഗവാന്റെ അലൗകികതയിൽ മതിമറന്ന അമ്രപാലി തനിക്കുണ്ടായിരുന്ന സ്വത്തുക്കളെല്ലാം അദ്ദേഹത്തിന് ദാനമായി നല്കുകയും, അദ്ദേഹത്തിൽ നിന്ന് ധർമ്മോപദേശം സ്വീകരിച്ച് ബുദ്ധഭിക്ഷുണിയായിത്തീരുകയും ചെയ്തു.

ജാതകകഥകളിലും, പാലി ഭാഷയിൽ രചിച്ച പഴയ ബുദ്ധമതരേഖകളിലും അംബപാലിയെപ്പറ്റി പരാമർശിച്ചിരിക്കുന്നു. അക്കാലത്ത് ഭാരതം സന്ദർശിച്ച ചൈനീസ് സഞ്ചാരികളായ ഫാഹിയാനും ഹ്യുയാൻസാങും തങ്ങളുടെ യാത്രാവിവരണത്തിൽ വൈശാലി നഗരത്തേയും അമ്രപാലിയേയും പറ്റി വിവരിച്ചിട്ടുണ്ട്.